ABD-İran Gerilimi Petrole Ateş Yaktı
Orta Doğu'da yeniden tırmanan ABD-İran gerginliği, ham petrol fiyatlarını Cuma günü yüzde 1'in üzerinde fırlattı. Brent ham petrol 85 doların üzerine çıkarken, WTI vadeli kontratları da sert yükseliş kaydetti. Piyasalar, bölgedeki çatışma haberlerini fiyatlamaya başlar başlamaz alım dalgası geldi.
Petrol fiyatlarındaki bu sert hareket rastlantı değil. ABD ile İran arasındaki gerilim her alevlendiğinde, yatırımcılar enerji arzının kesintiye uğrayabileceği senaryosunu hemen fiyatlamaya başlıyor. Körfez'den geçen günlük 20 milyon varil ham petrolün herhangi bir aksaklıkla karşılaşması, küresel piyasaları derinden sarar. Bu yüzden kriz haberi geldiği anda futures kontratlarına alım akını oldu.
Türkiye için bu tablo doğrudan bir maliyet artışı anlamına geliyor. Enerji ihtiyacının büyük bölümünü ithalatla karşılayan Türkiye'de petrol fiyatındaki her 10 dolarlık artış, yıllık enerji faturasına yaklaşık 4-5 milyar dolar ekliyor. Üstelik bu yük hem enflasyona hem de cari açığa anında yansıyor. Dolar/TL kurunu da takip eden bir süreç bu; petrol yukarı giderse kur baskısı da birlikte geliyor.
Ekonomik Gündem Analiz: Ekonomik Gündem Analiz: Petrolün yüzde 1 artması küçük görünebilir ama Türkiye özelinde bu rakamın ağırlığı çok farklı. Türkiye yılda yaklaşık 200-210 milyon varil petrol eşdeğeri enerji ithal ediyor. Brent'in her dolar artışı, cari açığa kabaca 500 milyon dolar ek yük bindiriyor. Bugünkü hareketle konuşursak, Brent'in 83'ten 85,5 dolara çıkması, yıllıklandırıldığında 1,2 milyar dolarlık ek fatura demek.
Bankacılık yıllarımdan bir gözlem paylaşayım: Petrol jeopolitik nedenlerle yükseldiğinde, hareket çok daha hızlı ve öngörülmez olur. Arz kesintisi korkusu piyasanın üzerine çöktüğünde spekülatif pozisyonlar da devreye girer ve fiyat momentum kazanır. Bu yüzden bugünkü artışı 'geçici' diye geçiştirmek riskli.
Yurt içinde akaryakıt fiyatlarına ve dolayısıyla nakliye maliyetlerine bakın. Petrol yukarı giderse pompaya yansıması 1-2 hafta içinde gelir. Esnaf için lojistik maliyet, üretici için hammadde kalemi genişler. Enflasyon sepetindeki yakıt ve ulaşım kalemleri doğrudan etkileniyor.
Yatırımcı tarafında ise TÜPRAŞ gibi rafineri hisselerine bakış açısını gözden geçirmek gerekiyor. Petrol yükselişlerinde rafineriler stok değerlemesinden kısa vadeli kazanç sağlayabiliyor. Ancak kalıcı yükseliş kur üzerinden ithalat maliyetini de artırıyor; denge narin.
Kaynak: Haberturk Ekonomi