Bankalar Büyümeyi İttirir mi, Fren Mi Yapar?
Vietnam'ın önde gelen ekonomi platformu Vietnam.vn, ülkedeki bankaların ekonomik büyümeyi nasıl daha etkin destekleyebileceğini masaya yatırdı. Raporun odağında kredi genişlemesi, faiz politikası ve reel sektöre fon akışının hızlandırılması yer alıyor. Vietnam Merkez Bankası'nın son dönemde büyümeyi canlandırmak için kredi büyüme hedeflerini yukarı çektiği biliniyor.
Bankacılık sektörünün büyüme üzerindeki etkisi aslında tek yönlü değil. Bankalar kredi musluklarını açtığında ekonomi hızlanıyor, ama bu seferde enflasyon ve kötü kredi riski devreye giriyor. Vietnam bu dengeyi kurmaya çalışırken Asya'nın pek çok gelişen ekonomisiyle benzer bir ikilemde. Özellikle KOBİ finansmanı ve altyapı kredileri tartışmanın merkezinde.
Konunun Türkiye ile doğrudan bir bağlantısı var. Türk bankaları da son iki yılda benzer bir baskıyla karşı karşıya: Büyümeyi destekle ama enflasyonu körükleme, kredi ver ama takibe düşürme. Vietnam örneği, gelişen piyasalarda merkez bankası-bankacılık sektörü ilişkisinin ne kadar kritik olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Türkiye'deki yatırımcılar için bu tartışmayı izlemek, kendi piyasasını anlamak açısından değerli bir ayna niteliği taşıyor.
Ekonomik Gündem Analiz: Ekonomik Gündem Analiz: Vietnam'ın bu sorusu aslında Türkiye'nin de tam göbeğindeki sorudur. Yıllarca Koçbank ve Garanti'de çalışırken şunu gördüm: Bir bankanın kredi verme iştahı, ekonominin nabzından önce atar. Banka kredileri daraldığında reel sektör bunu çeyrek sonra hisseder, genişlediğinde ise büyüme rakamları gecikmeyle de olsa canlanır.
Türkiye'de 2023 sonrası parasal sıkılaşma sürecinde kredi büyümesi yüzde 40-50 bandından yüzde 20'nin altına çekilmeye çalışıldı. Bu politika enflasyonu dizginlemede kısmen işe yarasa da KOBİ'lerin finansmana erişimi ciddi biçimde zorlaştı. Esnaf kredi bulamıyor, fabrikalar yatırım erteliyor.
Vietnam'ın tartıştığı model şu: Seçici kredi genişlemesi. Tüketim kredisini kıs, üretim ve ihracat kredisini aç. Türkiye 2024'te buna benzer bir ayrımcı kredi politikasına yöneldi ancak uygulamada bankalar bu ayrımı yapmakta zorlandı. Çünkü teminat yapısı, risk iştahı ve denetim mekanizmaları henüz bu inceliğe hazır değil.
Sonuç olarak bankaların büyümeyi desteklemesi için sadece faiz yeterli değil. Kredi garanti fonlarının güçlendirilmesi, sektörel teşvik kredileri ve şeffaf merkez bankası iletişimi şart. Vietnam'ın sorusu evrensel, cevabı ise her ülkenin kendi kurumsal kapasitesine göre değişiyor.
Kaynak: Google News Ekonomi