Dükkanın Değeri Yüzde 31 Arttı, Kirası Ödeyebilecek misin?
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın açıkladığı son verilere göre ticari gayrimenkul fiyatları yıllık bazda yüzde 31 oranında yükseldi. Ofisler, dükkanlar, depolar, fabrikalar — kısacası iş yapılan her türlü mülkün fiyatı bu kadar arttı. Rakam kulağa büyük geliyor ama asıl soru şu: Bu artış gerçek mi, yoksa kağıt üzerinde mi?
Yüzde 31'lik artış ilk bakışta güçlü görünse de enflasyonla kıyaslandığında tablo farklılaşıyor. Türkiye'de son dönemde resmi enflasyon yüzde 60-70 bandında seyretti. Yani ticari gayrimenkul, enflasyona karşı tam anlamıyla kalkan olamadı. Reel olarak baktığınızda dükkan ya da ofis sahibinin satın alma gücü aslında eridi. Kağıt üzerinde zenginleşme, pratikte fakirleşme demek oluyor bu.
Peki kiracı tarafında durum ne? Kira bedellerinin fiyat artışlarıyla aynı hızda yükselmediği yerlerde ev sahipleri baskı uyguluyor, sözleşmeleri yenilemiyor ya da kiracıları çıkarıyor. Küçük esnaf için bu tablo çok daha sert. Hem yükselen kira, hem düşen talep, hem de artan kredi maliyeti üst üste bindikçe iş yeri sürdürülebilirliği ciddi bir soru işaretine dönüşüyor.
Levent KAYIRA Yorumu: Ekonomik Gündem Analiz: Merkez Bankası'nın ticari gayrimenkul fiyat endeksi, piyasayı takip eden biri için aslında sürpriz değil. Ancak rakamın içine girince ilginç ayrışmalar görüyorsunuz. İstanbul'un merkezi iş alanları ile Anadolu'nun ikinci kuşak şehirleri arasında fiyat hareketi çok farklı seyretti. Büyük kentlerde yabancı yatırımcı ve kurumsal talep fiyatı yukarı çekti; taşrada ise gerçek ekonomik aktivite belirleyici oldu.
Bankacılık tarafından bakarsanız, ticari gayrimenkule verilen kredilerde teminat değerleri şişiyor demektir bu. Banka açısından kağıt üzerinde güvence artıyor gibi görünse de iş dünyasının gelir yaratma kapasitesi aynı oranda büyümüyorsa bu bir kırılganlık biriktirir.
Küçük yatırımcı için net mesaj şu: Dükkan ya da ofis almayı düşünüyorsanız, kira getirisinin fiyata oranına bakın. İstanbul'da merkezi lokasyonlarda kira getirisi yüzde 3-4'e geriledi. Bu, faiz ortamında mantıklı bir yatırım değil. Alternatif olarak likit araçlar daha cazip duruyor. Ticari gayrimenkul, enflasyona karşı koruma aracı olmaktan çıkıp prestij varlığına dönüştü — ve prestijin bedeli ağır.
Kaynak: Google News Ekonomi