Enflasyon indi ama market fiyatı inmedi: Neden?

📌 Vatandaş Cephesi

Kasaya uzanırken hâlâ aynı sertliği hissediyorsunuz. Enflasyon yüzde 60 bandından yüzde 38 civarına geriledi ama bu, fiyatların düştüğü anlamına gelmiyor; sadece artış hızının yavaşladığı anlamına geliyor. Yani raf fiyatı hâlâ yukarıda, sadece daha yavaş tırmanıyor.

Geçen iki yılda gıdada yaşanan sert artışlar fiyatları kalıcı bir üst platoya taşıdı. Perakende zinciri bu yeni tabanı referans aldığı için geri adım atmıyor. Tüketici ise yüksek fiyatı olağan saydığı sürece baskı mekanizması çalışmıyor.

Vatandasa net etki: Enflasyonun düşmesi cebinizi rahatlatmıyor; sadece sıkışmanın hızını azaltıyor.

💼 Yatırımcı Perspektifi

Tüketici güven endeksi, enflasyon eğrisiyle uyumlu hareket etmiyor. Fiyat algısı ile resmi veri arasındaki makas kapanmadıkça iç talep beklenen toparlanmayı gösteremiyor. Bu da perakende ve gıda hisselerinde ciiro büyümesinin kağıt üzerinde kalmasına yol açıyor.

Tahvil tarafında enflasyon beklentilerinin yapışkan kalması, reel faiz hesaplamalarını zorlaştırıyor. Bono alıcıları kısa vadeli enstrümanlarda temkinli konumlanmayı sürdürüyor. TL varlıklarda beklenti yönetimi hâlâ en kritik değişken.

Yatirimci cikarimi: Enflasyon düşse de fiyat yapışkanlığı tüketim tabanlı şirketlerin kar marjı görünümünü sınırlıyor.

🏭 Reel Sektör / KOBİ Etkisi

Tedarik maliyeti yüksek tabanda kilitli, satış fiyatını aşağı çekmek ise müşteri kaybı riski taşıyor. Küçük işletme bu makas içinde sıkışmış durumda. Kar marjını korumak için ya gramajı düşürüyor ya da yan ürünü raftan kaldırıyor.

İhracata yönelik gıda işleyiciler için döviz tarafı görece avantaj sunuyor. Ancak iç pazara bağımlı KOBİ, düşen enflasyonun talep canlanması getireceği beklentisiyle hareket ederse yanılabilir. Talep canlanması için reel ücretin fiyat artışının önüne geçmesi gerekiyor; bu henüz gerçekleşmedi.

🌍 Küresel Bağlantı

Avrupa'da da benzer bir fiyat yapışkanlığı gözlemlendi. ECB faizi agresif artırdı, enflasyon geriledi ama süpermarket fiyatları yavaş indi. Akademisyenler buna greedflation, yani kar güdümlü enflasyon dedi; tartışma henüz kapanmadı.

Emtia fiyatlarının gerilemesi ve enerji maliyetlerindeki normalleşme teorik olarak gıda fiyatlarını aşağı çekmeli. Ancak lojistik, işçilik ve kira maliyetleri yukarı yapışkanlık yaratıyor. Türkiye bu dinamiği hem ithal emtia hem de iç maliyet kanalından çift taraflı yaşıyor.

Kaynak: Google News Ekonomi