🟢 Başlangıç + 🔵 Günlük Hayat

Levent Kayıra · Ekonomik Gündem · Mayıs 2026 · 8 dk okuma

Ekonomi haberlerinde en sık duyulan kavramlardan biri faizdir. Merkez Bankası faiz artırdığında doların, altının, borsanın ve kredi maliyetlerinin neden değiştiği ise çoğu zaman tam olarak anlaşılamaz.

Oysa faiz, ekonomideki para akışını yönlendiren en önemli araçlardan biridir.

Peki faiz tam olarak nedir ve hayatımızı nasıl etkiler?

Faiz Nedir?

Faiz, paranın kullanım bedelidir.

Basit bir örnekle açıklamak gerekirse; bugün bir kişiye 100 TL borç verdiğinizde, belirli bir süre sonra 110 TL geri alıyorsanız aradaki 10 TL faizdir.

Bankalar da aynı mantıkla çalışır.

• Mevduat sahiplerine faiz öderler.
• Kredi kullananlardan faiz tahsil ederler.

Bu nedenle faiz, tasarruf edenler ile borçlananlar arasındaki para transferinin temel mekanizmasıdır.

Merkez Bankası Faizi Nedir?

Bir ülkede faiz denildiğinde genellikle akla ilk olarak Merkez Bankası’nın politika faizi gelir.

Politika faizi, Merkez Bankası’nın bankalara uyguladığı temel faiz oranıdır.

Bu oran değiştirildiğinde:

• Kredi faizleri etkilenir.
• Mevduat faizleri değişir.
• Döviz kurları etkilenir.
• Enflasyon üzerinde baskı oluşur.
• Borsa ve tahvil piyasaları hareketlenir.

Bu nedenle Merkez Bankası faiz kararları piyasalar tarafından yakından takip edilir.

Faiz Artarsa Ne Olur?

Merkez Bankası faiz artırdığında piyasadaki para daha pahalı hale gelir.

Bunun sonucunda:

Krediler Pahalanır

Ev, araç ve ihtiyaç kredilerinin maliyeti yükselir.

Tüketiciler daha az borçlanmaya başlar.

Harcamalar Azalır

Kredi kullanımındaki yavaşlama tüketimi azaltır.

Talep düştükçe fiyat artışlarının yavaşlaması beklenir.

Enflasyon Üzerinde Baskı Oluşur

Talebin azalmasıyla birlikte enflasyonun kontrol altına alınması hedeflenir.

Bu nedenle yüksek enflasyon dönemlerinde faiz artışları sıkça tercih edilir.

Döviz Talebi Azalabilir

Yüksek faiz nedeniyle yatırımcılar yerel para cinsinden varlıklara yönelmeye başlayabilir.

Bu durum döviz kurundaki baskının azalmasına yardımcı olabilir.

Faiz Düşerse Ne Olur?

Merkez Bankası faiz indirdiğinde piyasadaki para daha ucuz hale gelir.

Krediler Ucuzlar

Şirketler ve bireyler daha kolay kredi kullanabilir.

Yatırımlar ve tüketim artabilir.

Ekonomik Büyüme Desteklenir

Şirketlerin finansman maliyetleri düşer.

Yatırım iştahının artması beklenir.

Tüketim Canlanır

Kredi kullanımının artmasıyla birlikte harcamalar yükselir.

Ekonomik aktivite hızlanabilir.

Enflasyon Riski Oluşabilir

Talebin hızlı artması durumunda fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşabilir.

Bu nedenle faiz indirimleri her zaman enflasyon görünümüyle birlikte değerlendirilir.

Faiz ile Enflasyon Arasında Nasıl Bir İlişki Vardır?

Faiz ve enflasyon arasında güçlü bir ilişki bulunur.

Genel olarak:

• Enflasyon yükselirse faiz artırılabilir.
• Enflasyon düşerse faiz indirilebilir.

Ancak ekonomi her zaman matematik kadar basit işlemez.

Küresel gelişmeler, enerji fiyatları, kur hareketleri ve jeopolitik riskler de faiz kararlarını etkileyebilir.

Faiz Borsayı Nasıl Etkiler?

Faiz ile borsa arasında doğrudan bir ilişki vardır.

Faizlerin yükseldiği dönemlerde:

• Şirketlerin finansman maliyetleri artabilir.
• Kârlılık baskı altında kalabilir.
• Hisse senetlerine olan ilgi azalabilir.

Faizlerin düştüğü dönemlerde ise:

• Şirketlerin borçlanma maliyetleri azalabilir.
• Yatırımlar artabilir.
• Borsaya yönelen para miktarı yükselebilir.

Bu nedenle yatırımcılar yalnızca şirket haberlerini değil, faiz kararlarını da yakından takip eder.

Faiz Altını Nasıl Etkiler?

Altın faiz getirisi olmayan bir yatırım aracıdır.

Faizlerin yükseldiği dönemlerde yatırımcılar faiz getirili ürünlere yönelebilir.

Bu nedenle yüksek faiz ortamlarında altın üzerinde baskı oluşabilir.

Faizlerin düştüğü dönemlerde ise altına olan ilgi artabilir.

Ancak altın fiyatları sadece faizlerden değil;

• Enflasyondan,
• Jeopolitik risklerden,
• Doların değerinden

de etkilenmektedir.

Faiz Kararları Neden Bu Kadar Önemlidir?

Bir Merkez Bankası faiz kararı;

• Kredi faizlerini,
• Mevduat faizlerini,
• Döviz kurlarını,
• Borsayı,
• Altını,
• Enflasyonu,
• Ekonomik büyümeyi

aynı anda etkileyebilecek güce sahiptir.

Bu nedenle faiz kararları sadece yatırımcılar için değil, kredi kullanacak vatandaşlar ve işletmeler için de büyük önem taşır.

Levent Kayıra Yorumu

Faiz tek başına ekonomiyi düzelten ya da bozan sihirli bir araç değildir. Ancak ekonomideki para akışını yönlendiren en güçlü mekanizmalardan biridir. Bu nedenle yatırım kararları alınırken sadece faiz oranına değil, enflasyonun yönüne, büyüme görünümüne ve Merkez Bankası’nın geleceğe ilişkin mesajlarına birlikte bakılması gerekir.

🔵 Levent KAYIRA Yorumu

Faiz hem borçlunun hem tasarrufçunun kaderini aynı anda belirler — ama zıt yönlerde. Bankada bu dengeyi kurmak en zorlu işlerden biriydi: faiz yükselince mevduat sahipleri kazanır, kredi müşterileri ezilir; düşünce tam tersi olur. Merkez bankası da her kararında bu iki kesim arasındaki gerilimi yönetiyor. Türkiye’de siyasi baskı altında alınan faiz kararlarının ne kadar pahalıya patladığını yakından izledim.