Küresel Gıda Fiyatları 38 Ayın Zirvesine Tırmandı

BM Gıda ve Tarım Örgütü'nün (FAO) aylık gıda fiyat endeksi, Nisan 2025'te 130,7 puana ulaşarak son 38 ayın en yüksek seviyesini gördü. Endeks son üç ayda tam 6,6 puan birden fırladı. Bu seviyeyi en son Şubat 2023'te görmüştük — o dönem küresel enflasyonun zirvesiydi, hatırlarsınız.

Fiyat artışını iki kalem sürüklüyor: bitkisel yağlar ve tahıllar. Bitkisel yağlarda pazar payı kavgası, palm yağı üreticisi Güneydoğu Asya ülkelerindeki hava koşulları ve biyoyakıt talebinin artması üçlü bir baskı yaratıyor. Tahıllarda ise Karadeniz güzergahındaki belirsizlik sürüyor; Ukrayna-Rusya savaşının lojistik üzerindeki gölgesi hâlâ dağılmış değil. Bu iki kalemin önemi şuradan: Türkiye'nin gıda ithalat sepetinde bu iki grup ağırlıklı yer tutuyor.

Piyasalar için asıl kritik soru şu: Bu zirve geçici mi, yoksa yeni bir enflasyon dalgasının habercisi mi? Gelişmekte olan ülkeler için — Türkiye dahil — küresel gıda fiyatlarındaki her 10 puanlık kalıcı artış, yurt içi gıda enflasyonuna 3-5 puan arasında ek baskı olarak yansıyabiliyor. Döviz kurundaki hassasiyeti de hesaba katınca, bu rakamın üzerine çıkmak işten bile değil.

Ekonomik Gündem Analiz: Ekonomik Gündem Analiz: FAO endeksinin 130,7'ye ulaşması soyut bir istatistik değil. Türkiye açısından somutlaştırayım: Biz gıda ithalatında büyük ölçüde dolar ve euro kullanıyoruz. Kur baskısı zaten varken, üstüne bir de hammadde fiyatları bu hızla artarsa fırında ekmek, markette yemeklik yağ fiyatları kaçınılmaz olarak yukarı gider. Koçbank'ta çalıştığım dönemde şunu öğrendim: Küresel emtia şokları Türkiye'ye iki-dört ay gecikmeli vurur. Bugünkü endeks rakamı, yaz sonuna kadar raflarımıza yansıyacak demektir.

Bitkisel yağ tarafında özellikle dikkatli olmak lazım. Türkiye, ayçiçek yağında önemli bir üretici ama küresel fiyatlar bu kadar yükselince ihracat cazipdeki artış iç piyasa arzını sıkıştırıyor. Bu mekanizma ayçiçek yağı krizinde de yaşandı, unutmayalım.

Yatırımcı için pratik çıkarım: Gıda üretim ve perakende hisseleri kısa vadede marj baskısıyla karşı karşıya. Enflasyon sepetindeki gıda ağırlığı yüzde 25'in üzerinde — TÜFE beklentilerini aşağı çekmek bu ortamda zorlaşıyor. Faiz indirim beklentilerini öne almak için acele etmeyin.

Kaynak: Dunya Gazetesi